โซเดียมไนไตรต (Sodium nitrite) เป็นสารประกอบอนินทรีย์เป็นผงผลึกสีขาวถึงเหลืองเล็กน้อย ละลายน้ำได้ดีและดูดความชื้นได้ดีมีคุณสมบัติป้องกันการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่นที่ทำให้อาหารเกิดการเน่าเสียและช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ และนอกจากนี้ยังเป็นสารตั้งต้นของสารประกอบอินทรีย์หลายชนิด เช่น ยา สีย้อม และยาฆ่าแมลง

การใช้ประโยชน์

1. อุตสาหกรรมเคมีโซเดียมไนไตรต์ถูกนำไปใช้ประโยชน์หลักในการผลิตสารประกอบ ออร์แกโนไนโตรเจนในอุตสาหกรรม เป็นสารตั้งต้นสำคัญของสีย้อมหลายชนิด เช่นสีไดอะโซสารประกอบไนไตรต์ผลิตจากไนไตรต์ ซึ่งใช้ในอุตสาหกรรมยาง และใช้เป็นสารเติมแต่งในจารบีที่ใช้ในเครื่องจักรอุตสาหกรรม เป็นต้น
2. อุตสาหกรรมอาหารโซเดียมไนไตรต์ใช้เพื่อเร่งการบ่มเนื้อสัตว์ และทำหน้าที่เป็นสารกันเสียเนื่องจากสามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อจุลินทรีย์ได้บางชนิด เช่น สปอร์ของเชื้อ Clostridium botulinum และ Clostridium perfringens นอกจากนี้การใช้โซเดียมในไตรต์พร้อมกับเกลือ จะทำให้เนื้อจะกลายเป็นสีแดงและเปลี่ยนเป็นสีชมพูเนื่องจากไนไตรต์ทำปฏิกิริยากับ ไมโอโกลบินของเนื้อสัตว์เพื่อทำให้เกิดการเปลี่ยนสี โดยเปลี่ยนเป็นไนโตรโซไมโอโกลบินก่อน จากนั้นเมื่อได้รับความร้อนจะเปลี่ยนเป็นไนโตรโซเฮโมโครมซึ่งเป็นรงควัตถุที่ให้สีชมพู-แดง มักพบใช้ในอุตสาหกรรมเนื้อสัตว์แปรรูป เช่น แฮม เบคอน ไส้กรอก และโบโลญญา 
3. อุตสาหกรรมการแพทย์ และยา โซเดียมไนไตรต์ใช้เป็นยาควบคู่กับโซเดียมไทโอซัลเฟตเพื่อรักษาพิษไซยาไนด์ โดยโซเดียมไนไตรท์จะมีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาจะเข้าไปรวมตัวกับสารฮีโมโกลบิน (Hemoglobin) ของเม็ดเลือดแดง จนกลายเป็นสารเมทเฮโมโกลบิน (Methemoglobin) ซึ่งจะไปรวมตัวกับสารไซยาไนด์ (Cyanide) และทำให้สารไซยาไนด์กลายเป็นสารที่ไม่มีพิษที่มีชื่อว่า ไซยันเมทฮีโมโกลบิน (Cyanmethemoglobin)

ข้อควรระวังในการใช้
    โซเดียมไนไตรท์หากร่างกายได้รับมากเกินไปจะเป็นอันตรายต่อร่างกาย โดยจะมีอาการปวดศีรษะ อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ ความดันต่ำ และไนไตรท์ยังสามารถทำปฏิกิริยากับเอมีนในเนื้อสัตว์แปรรูป เมื่อผ่านการปรุงสุกสามารถเกิดเป็นสารก่อมะเร็งไนโตรซามีนขึ้นได้ ดังนั้นกระทรวงสาธารณสุขจึงอนุญาตให้มีการใช้โซเดียมไนไตรท์ลงในผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์แปรรูป ไม่เกิน 80 มิลลิกรัมต่ออาหาร 1 กิโลกรัม