ไซโลส (Xylose) เป็นน้ำตาลเพนโทสชนิดหนึ่งที่มีคาร์บอน 5 อะตอมเป็นน้ำตาลที่แยกได้จากพืชมักพบในรูปของเฮมิเซลลูโลสซึ่งเป็นพอลิเมอร์ของ D-Xylose ที่พบได้ในธรรมชาติ ในปัจจุบันสามารถสกัดไซโลสจากธรรมชาตินำมาใช้ประโยชน์ในรูปแบบสารให้ความหวานแทนน้ำตาล หรือนำไปเป็นสารตั้งต้นในการผลิตไซลิทอล (Xylitol) ซึ่งเป็นสารให้ความหวานทดแทนน้ำตาลเช่นกัน

D-Xylose ที่ใช้ในทางอุตสาหกรรมโดยปกติจะมีลักษณะเป็นผงหรือเป็นเกล็ดคล้ายน้ำตาลทราย มีสีขาว ให้ความหวาน 40% ของน้ำตาลทรายสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้งใช้เพิ่มรสชาติในอาหาร เช่นใช้เป็นส่วนผสมในแยม และไส้ขนมต่าง ๆ ใช้ทดแทนน้ำตาลในผลิตภัณฑ์เครื่องดื่ม และอาหารที่ปราศจากน้ำตาล เป็นต้น นอกจากนี้แล้วยังสามารถใช้เป็นวัตถุดิบในการหมักเอทานอลโดยใช้จุลินทรีย์ที่สามารถหมักไซโลสได้


โครงสร้างโมเลกุลรูปแบบต่าง ๆ ของ Xylose

การผลิต Xylose
Xylose สามารถสกัดได้จากพืช เช่น ซังข้าวโพด เปลือกเมล็ด และฝาง โดยน้ำมาผ่านกระบวนการไฮโดรไลซิส (Hydrolysis) ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้

1. การปรับสภาพ ซังข้าวโพดหรือวัตุดิบตั้งต้นที่นำมาผลิตจะถูกนำมาล้างทำความสะอาดเพื่อคัดแยกสิ่งแปลกปลอม ที่ไม่ต้องการออก จากนั้นจะนำไปบดให้ละเอียด และนำไปต้มเพื่อกำจัดสารแปลกปลอม เช่น เถ้า เพคติน และสารเจือปนอื่น ๆ

2. กระบวนการไฮโดรไลซิส นำซังข้าวโพดที่บดละเอียดมาย่อยสลายด้วยสารที่เป็นกรด เช่นกรดซัลฟิวริก

3. กระบวนการปรับสภาพให้เป็นกลาง สารสกัดที่ผ่านกระบวนการไฮโดรไลซิสจะถูกนำมากำจัดกรดซัลฟิวริกโดยใช้แคลเซียมคาร์บอเนตเพื่อทำให้สารละลายมี pH เพิ่มขึ้น ทำให้ความเข้มข้นของกรดซัลฟิวริกลดลง

4. การกำจัดสี เป็นการกำจัดสีจากกระบวนการไฮโดรไลซิสโดยใช้สารฟอกขาว เช่น Activated clay, Activated carbon, coke และลิกนินชนิดอื่น ๆ ซึ่งสารฟอกขาวเหล่านี้สามารถนำกลับมาใช้ซ้ำใหม่ได้

5. การทำให้เข้มข้น และการตกผลึก สารละลายน้ำเชื่อมที่ได้จากการปรับสภาพจะถูกนำมาทำให้บริสุทธิ์โดยการเติมแคลเซียมซัลเฟต และนำไประเหยเพื่อกำจัดน้ำออกไปจนตกผลึกเป็น Xylose