เดกซ์โทรส (Dextrose) เป็นชื่อเรียกของผลึกกลูโคสซึ่งเป็นน้ำตาลโมเลกุลเดี่ยวที่มีความสำคัญต่อสิ่งมีชีวิต เนื่องจากเซลล์ของสิ่งมีชีวิตใช้กลูโคสเป็นแหล่งของพลังงาน ซึ่งโครงสร้างโมเลกุลของกลูโคสตามธรรมชาติจะมี 2 รูป คือรูป L และ รูป D ซึ่งจะเรียกกลูโคสในรูปผลึกนี้ว่า เดกซ์โทรส โดยจะมี 2 แบบคือ
1. เดกซ์โทรสแอนไฮดรัส (Dextrose anhydrous) คือผลึกของกลูโคสที่ไม่มีโมเลกุลน้ำอยู่ในโครงสร้างโมเลกุล และ
2. เดกซ์โทรสโมโนไฮเดรต (Dextrose monohydrate) คือผลึกของกลูโคสที่มีโมเลกุลน้ำในโครงสร้าง 1 โมเลกุล



ภาพที่1 สูตรโครงสร้างโมเลกลุลของกลูโคส

เดกซ์โทรสแอนไฮดรัส (Dextrose anhydrous)
เดกซ์โทรสแอนไฮดรัสคือกลูโคสในรูปผลึก มีลักษณะเป็นผลึกละเอียด สีขาวคล้ายน้ำตาล ไม่มีกลิ่นและให้รสชาติหวาน แต่ให้ความหวานเทียบเท่าน้ำตาลประมาณ 60-70% มีคุณค่าทางโภชนาการและให้พลังงานกับร่างกาย เนื่องจากกลูโคสสามารถดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้ทันที

ในการผลิตเดกซ์โทรสนั้นสามารถผลิตได้จากแป้งทุกชนิด แต่ที่นิยมนำมาใช้ผลิตนั้นนิยมใช้แป้งมันสำปะหลัง เนื่องจากมีราคาถูก
และเป็นพืชเศรษฐกิจทำให้หาซื้อได้ง่าย โดยกระบวนการผลิตจะเริ่มจากนำน้ำแป้งไปย่อยสลายด้วยเอนไซม์ เพื่อเปลี่ยนแป้งเป็น เดกทริน และกลูโคส ตามลำดับ จากนั้นนำมากรอง ฟอกสี และจับประจุไอออนบวก-ลบ และนำไประเหยน้ำเพื่อให้ได้สารละลายกลูโคสเข้มข้น และขั้นตอนสุดท้ายคือการทำให้ตกผลึก ซึ่งขั้นตอนนี้จะทำให้ได้เป็นผลึกของกลูโคสในรูปแบบเดกซ์โทรสแอนไฮดรัส หรือเดกซ์โทสโมโนไฮเดรตตามที่ต้องการ ซึ่งลักษณะของผลึกทั้ง 2 ชนิดนี้จะมีคุณสมบัติที่แตกต่างกันโดยผลึกของเดกซ์โทสแอนไฮดรัสจะจับตัวกันเป็นก้อนช้ากว่าผลึกของเดกซ์โทรสโมโนไฮเดรต

การนำเดกซ์โทรสไปใช้ประโยชน์ทางอุตสาหกรรม
1. อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม นำไปผสมในผลิตภัณฑ์อาหารต่าง ๆ เช่น ลูกอม ไอศกรีม และเนื่องจากให้ความหวานน้อยกว่าน้ำตาล จึงนิยมนำไปใช้ในเครื่องดื่มที่มีแคลอรี่ต่ำ เช่น เครื่องดื่มชูกำลัง และอาหารเสริมต่าง ๆ ที่เป็นประเภทเครื่องดื่ม low calories และเครื่องดื่มปราศจากน้ำตาล

2. ด้านการแพทย์ ใช้เป็นสารอาหารให้พลังงานผสมในน้ำเกลือสำหรับผู้ป่วย นอกจากนี้ยังใช้เป็น Carrier ผสมกับยามักนิยมใช้กันอย่างกว้างขวางทั้งในยาสำหรับรักษาคนและสัตว์

3. ด้านสุขภาพและความงาม เดกซ์โทรสแอนไฮดรัสใช้เป็นอาหารเสริมสำหรับนักกีฬา เพื่อฟื้นฟูพลังงานหลังการออกกำลังกาย นอกจากนี้ยังสามารถใช้เป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์อาบน้ำ และเครื่องสำอาง เป็นต้น

4. ด้านเกษตรกรรม ใช้เป็นส่วนผสมของยา และเป็นสารอาหารในอาหารสัตว์ การย่อยสลายและการดูดซึม
เดรกซ์โทรส คือกลูโคสที่อยู่ในรูปของผลึก ซึ่งกลูโคสจัดเป็นโมโนแซคคาไรด์ที่ลำไส้สามารถดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดและใช้เป็นพลังงานให้กับร่างกายได้โดยตรง กลูโคสปริมาณ 1 กรัม จะให้พลังงานแก่ร่างกายอยู่ที่ 4 กิโลแคลอรี่