Yeast extract (สารสกัดจากยีสต์)
สารสกัดจากยีสต์ (yeast extract) คือสารที่ได้จากการสกัดไซโตพลาสซึม (cytoplasm) ซึ่งเป็นของเหลวภายในเซลล์ยีสต์ (yeast) มีลักษณะเป็นของเหลวสีน้ำตาล มีส่วนประกอบหลักคือโปรตีน คาร์โบไฮเดรต วิตามิน และแร่ธาตุหลายชนิดที่มีประโยชน์ มีกลิ่นหอมคล้ายเนื้อสัตว์ ใช้เป็นสารปรุงแต่งกลิ่นรอาหาร อาหารเพาะเลี้ยงจุลินทรีย์ หรือใช้เป็นอาหารเสริมสุขภาพสำหรับบุคคลอ่อนแอขาดสารอาหาร ซึ่งเซลล์ยีสต์ที่นิยมนำมาผลิตมักจะเป็นยีสต์ที่อยู่ในกลุ่มอุตสาหกรรมแอลกอฮอล์ และขนมปังเช่น Saccharomyces cerevisiae, Candida utilis และ Kluyveromyces marxianus ซึ่งยีสต์แต่ละชนิดจะให้กลิ่นและรสชาติที่แตกต่างกัน แต่อย่างไรก็ตามการจัดสภาวะ และอาหารเลี้ยงที่ใช้เพาะเลี้ยงก็อาจมีผลต่อกลิ่นและรสชาติของยีสต์ได้
กระบวนการผลิตสารสกัดจากยีสต์
1. การสกัดด้วยเอนไซม์ในตัวยีสต์ เป็นการสกัดโดยใช้เอนไซม์ในเซลล์ยีสต์ เช่น โปรทีเอส กลูแคเนส นิวคลีเอส และฟอสโฟไดเอสเทอเรส เป็นต้น เอนไซม์ดังกล่าวจะทำให้เซลล์ยีสต์แตกและทำให้ของเหลวภายในไหลออกมา
2. การสกัดด้วยกรด มักใช้กรดไฮโดรคลอริก ร่วมกับใช้ความร้อน 100 องศาเซลเซียส ทำให้สารอาหารภายในถูกย่อยและโมเลกุลเล็กลง แต่วิธีนี้ไม่ค่อยเป็นที่นิยมเนื่องจากความร้อนอาจทำให้สูญเสียวิตามินและแร่ธาตุบางชนิด
3. การสกัดด้วยสารเคมี วิธีนี้ใช้สารเคมีที่มีความเข้มข้นสูง ทำให้ผนังเซลล์ยีสต์เสียสภาพ และแตกออก สารเคมที่นิยมใช้มักเป็นตัวทำละลายที่ไม่มีขั้ว เช่นคลอโรฟอร์มและแอทิลแอซิเตต เป็นต้น
4. การสกัดโดยใช้วิธีทางกายภาพ วิธีนี้มักใช้เครื่องโฮโมจีไนเซอร์แรงดันสูงอัดของเหลวผ่านรูแคบ ๆ ร่วมกับการปล่อยคลื่นเสียงความถี่สูง และยังมีการใช้เม็ดแก้วเพื่อช่วยเพิ่มแรงเสียดสี ทำให้เกิดแรงบีบอัดและแรงเฉือนทำให้เซลล์แตกในที่สุด
เมื่อได้ของเหลวจากการสกัดเซลล์ยีสต์แล้ว จึงนำมากรองหรือปั่นเหวี่ยงแยกกากเซลล์ยีสต์ออก จากนั้นนำไปฆ่าเชื้อและไปทำให้เข้มข้นโดยการระเหยน้ำออก หลังจากนั้นอาจนำไปทำให้แห้งโดยใช้เครื่องพ่นฝอย (Spray dryer)
ประโยชน์ของสารสกัดจากยีสต์
1. ช่วยเพิ่มรสชาติอูมามิให้กับอาหาร
2. สามารถใช้เป็นสารเพิ่มกลิ่น-รส ให้รสชาติใกล้เคียงเนื้อสัตว์
3. ใช้ทดแทนผงชูรส และเกลืออย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดที่ 50%
4. ใช้เป็นแหล่งของไนโตรเจน และวิตามินสำหรับอาหารเพาะเลี้ยงเชื้อ
กระบวนการผลิตสารสกัดจากยีสต์
1. การสกัดด้วยเอนไซม์ในตัวยีสต์ เป็นการสกัดโดยใช้เอนไซม์ในเซลล์ยีสต์ เช่น โปรทีเอส กลูแคเนส นิวคลีเอส และฟอสโฟไดเอสเทอเรส เป็นต้น เอนไซม์ดังกล่าวจะทำให้เซลล์ยีสต์แตกและทำให้ของเหลวภายในไหลออกมา
2. การสกัดด้วยกรด มักใช้กรดไฮโดรคลอริก ร่วมกับใช้ความร้อน 100 องศาเซลเซียส ทำให้สารอาหารภายในถูกย่อยและโมเลกุลเล็กลง แต่วิธีนี้ไม่ค่อยเป็นที่นิยมเนื่องจากความร้อนอาจทำให้สูญเสียวิตามินและแร่ธาตุบางชนิด
3. การสกัดด้วยสารเคมี วิธีนี้ใช้สารเคมีที่มีความเข้มข้นสูง ทำให้ผนังเซลล์ยีสต์เสียสภาพ และแตกออก สารเคมที่นิยมใช้มักเป็นตัวทำละลายที่ไม่มีขั้ว เช่นคลอโรฟอร์มและแอทิลแอซิเตต เป็นต้น
4. การสกัดโดยใช้วิธีทางกายภาพ วิธีนี้มักใช้เครื่องโฮโมจีไนเซอร์แรงดันสูงอัดของเหลวผ่านรูแคบ ๆ ร่วมกับการปล่อยคลื่นเสียงความถี่สูง และยังมีการใช้เม็ดแก้วเพื่อช่วยเพิ่มแรงเสียดสี ทำให้เกิดแรงบีบอัดและแรงเฉือนทำให้เซลล์แตกในที่สุด
เมื่อได้ของเหลวจากการสกัดเซลล์ยีสต์แล้ว จึงนำมากรองหรือปั่นเหวี่ยงแยกกากเซลล์ยีสต์ออก จากนั้นนำไปฆ่าเชื้อและไปทำให้เข้มข้นโดยการระเหยน้ำออก หลังจากนั้นอาจนำไปทำให้แห้งโดยใช้เครื่องพ่นฝอย (Spray dryer)
ประโยชน์ของสารสกัดจากยีสต์
1. ช่วยเพิ่มรสชาติอูมามิให้กับอาหาร
2. สามารถใช้เป็นสารเพิ่มกลิ่น-รส ให้รสชาติใกล้เคียงเนื้อสัตว์
3. ใช้ทดแทนผงชูรส และเกลืออย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดที่ 50%
4. ใช้เป็นแหล่งของไนโตรเจน และวิตามินสำหรับอาหารเพาะเลี้ยงเชื้อ
ความรู้เพิ่มเติม

Bifidobacterium (บิฟิโดแบคทีเรียม)
บิฟิโดแบคทีเรียม (Bifidobacterium) เป็นแบคทีเรียตระกูล Actinomycetaceae ย้อมติดสีแกรมบวก รูปแท่งคล้ายตัวอักษรวาย ไม่สร้างสปอร์ ไม่เคลื่อนที่ ส่วนใหญ่ไม่ใช้ออกซิเจนในการเจริญ สามารถหมักน้ำตาลกลูโคสได้กรดซิตริก และกรดแลกติก
อ่าน

Cranberry (แครนเบอร์รี)
เป็นผลไม้กลุ่มเบอร์รีมีลักษณะเป็นทรงกลม แข็ง เล็ก และมีสีแดง อยู่ในกลุ่มไม้พุ่มแคระไม่ผลัดใบมีรสชาติหวานอมเปรี้ยวอุดมไปด้วยวิตามิน และแร่ธาตุหลายชนิดทั้งวิตามินซี อี เค และสารต้านอนุมูลอิสระต่าง ๆ
อ่าน

White kidney bean extract (สารสกัดจากถั่วขาว)
สารสำคัญที่ชื่อว่า สารสกัดฟาเซโอลามิน (Phaseolamin Extract) มีคุณสมบัติยับยั้งการทำงานของเอนไซม์อะไมเลสโดยจะเข้าไปจับกับพันธะระหว่างโมเลกุลของแป้ง ทำให้เอนไซม์อะไมเลส ไม่สามารถย่อยแป้งให้กลายเป็นน้ำตาลได้ส่งผลให้อาหารจำพวกแป้ง
อ่าน

Gelatin (เจลาติน)
เจลาติน (gelatin) เป็นโปรตีนที่ได้จากการเสียสภาพธรรมชาติและสกัด
ได้จากคอลลาเจน (collagen) พบได้ในส่วนต่าง ๆ ของสัตว์ เช่น หนัง กระดูก และเนื้อเยื่อเกี่ยวพันของสัตว์ เช่น วัว ไก่ หมู และปลา เจลาตินจะมีลักษณะโปร่งแสง ไม่มีสี และไม่มีรสชาติ
ได้จากคอลลาเจน (collagen) พบได้ในส่วนต่าง ๆ ของสัตว์ เช่น หนัง กระดูก และเนื้อเยื่อเกี่ยวพันของสัตว์ เช่น วัว ไก่ หมู และปลา เจลาตินจะมีลักษณะโปร่งแสง ไม่มีสี และไม่มีรสชาติ
อ่าน

Pea starch (สตาร์ชจากถั่ว)
สตาร์ชจากถั่วนิยมนำไปใช้ในอุตสาหกรรมอาหารที่ต้องการความยืดหยุ่น และเนื้อสัมผัสที่เหนียว นุ่ม
อ่าน

Stevia (หญ้าหวาน)
ช่วยเพิ่มความหวานให้อาหาร โดยหญ้าหวานสามารถให้ความหวานได้เท่าเดิมโดยใช้ตาลน้อยลง เหมาะสำหรับใส่ในน้ำอัดลม ชาเขียว ขนม แยม ไอศกรีม
อ่าน

Transglutaminase (ทรานสกลูตามิเนส)
พบได้ในสิ่งมีชีวิตทั้งพืช สัตว์และจุลินทรีย์ มีหน้าที่ประสานให้เกิดโครงสร้างของโปรตีน (protein networking) เช่น ช่วยให้เลือดแข็งตัว ผสานโปรตีนให้เกาะตัวกันทำหน้าที่เป็นกาวติดเนื้อ (Meat glue)
อ่าน

Vitamin B12 (วิตามินบี12)
วิตามินบี 12 ร่างกายไม่สามารถสร้างขึ้นเองได้จำต้องได้รับจากอาหารเป็นหลัก เช่น อาหารจำพวก เนื้อ ปลา ไข่ นม และตับ เป็นต้น
อ่าน

L-Carnitine (แอลคาร์นิทีน)
แอลคาร์นิทีน (L-CARNITINE) คือ กรดอะมิโนชนิดหนึ่ง ที่ร่างกายสามารถสังเคราะห์ได้เองจากกรดอะมิโนจำเป็น 2 ชนิด คือ ไลซีน (Lysine) และ เมไธโอนีน (Methionine) มีบทบาทสำคัญในการ ลำเลียงกรดไขมันเข้าสู่ไมโตคอนเดรีย (Mitochondria) ของเซลล์เพื่อให้ร่างกาย...
อ่าน

Potassium Sorbate (โพแทสเซียมซอร์เบต)
โพแทสเซียมซอร์เบต (Potasium sorbate) เป็นสารกันเสียที่เป็นเกลือของกรดซอร์บิค มีลักษณะเป็นผลึกสีขาว ไม่มีกลิ่น สามารถละลายได้ในน้ำ มักนำมาใช้เป็นสารกันเสียยับยั้งการเจริญของราและยีสต์ในอาหารหลายชนิด เช่น ชีส ไวน์ โยเกิร์ต เนื้อแห้ง น้ำแอปเปิลไซเดอร์
อ่าน

