หญ้าหวาน (Stevia) เป็นพืชชนิดหนึ่งมักนำมาใช้เป็นสารให้ความหวานแทนน้ำตาล เนื่องจากมีรสชาติหวานกว่าน้ำตาล 100-300 เท่า มีความคงตัวสูงทั้งในตัวทำละลาย กรดอ่อน เบสอ่อน และทนความร้อนได้ถึง 200 องศาเซลเซียส จึงไม่สลายตัวหรือเปลี่ยนสภาพจากความร้อนในการปรุงอาหาร ใช้ในปริมาณน้อย ไม่มีพิษและปลอดภัยในการบริโภค อีกทั้งยังเป็นสารให้ความหวานที่ไม่ให้พลังงานจึงเป็นที่นิยมในกลุ่มคนที่รักสุขภาพ

หญ้าหวานเป็นพืชที่ให้ความหวานโดยธรรมชาติมีถิ่นกำเนิดมาจากประเทศบราซิล และปารากวัย มีลักษณะเป็นพุ่มเตี้ย คล้ายต้นโหระพา มีดอกเป็นช่อสีขาว ความสูงประมาณ 30-90 เซนติเมตร ในประเทศไทยอนุญาตให้ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับชาสมุนไพร ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2553

สารสกัดจากหญ้าหวาน
สารสตีวิออลไกลโคไซด์ เป็นาสารสกัดบริสุทธิ์จากใบหญ้าหวาน เป็นสารประกอบไกลโคไซด์ของสารกลุ่มไดเทอพีน ที่เรียกว่า สติวิออลไกลโคไซด์ มีลักษณะเป็นผงสีขาวถึงสีเหลืองอ่อน มีความคงตัวสูงในตัวทำละลาย กรดอ่อน เบสอ่อน และทนความร้อนให้รสชาติหวานกว่าน้ำตาล 100-300 เท่า ซึ่งในหลาย ๆ ประเทศทั่วโลกอนุญาตให้ใช้สารสกัดจากหญ้าหวานเป็นสารทดแทนน้ำตาล เช่น ญี่ปุ่น จีน เกาหลี แคนาดา ออสเตเลีย และนิวซีแลนด์ เป็นต้น
ในขณะที่ประเทศไทยประกาศให้สารสกัดสติวิออลไกลโคไซด์เป็นวัตถุเจือปนอาหาร ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2556 (ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 360) พ.ศ. 2556 เรื่อง สตีวิออลไกลโคไซด์) โดยอ้างอิงข้อมูลของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญว่าด้วยวัตถุเจือปนอาหารขององค์การอาหารและเกษตร และองค์การอนามัยโลก แห่งสหประชาชาติ ซึ่งได้ประเมินและกำหนดค่าความปลอดภัย (Acceptable Daily Intake, ADI) แล้ว โดย สารสกัดจากหญ้าหวานที่อนุญาตให้ใช้เป็นส่วนประกอบอาหารต้องมีปริมาณสารในกลุ่มสตีวิออลไกลโคไซด์ รวมทั้งหมดไม่น้อยกว่าร้อยละ 95 ของน้ำหนักแห้ง ซึ่งอ้างอิงจากมาตรฐาน องค์การอาหารและเกษตร และองค์การอนามัยโลก แห่งสหประชาชาติ (Codex 2010: JECFA Monograph (2010) INS no. 960)



ประโยชน์ของหญ้าหวาน

• ช่วยเพิ่มความหวานให้อาหาร โดยหญ้าหวานสามารถให้ความหวานได้เท่าเดิมโดยใช้ตาลน้อยลง เหมาะสำหรับใส่ในน้ำอัดลม ชาเขียว ขนม แยม ไอศกรีม
• สามารถทนความร้อนได้ดีไม่ทำให้อาหารเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเมื่อผ่านความร้อนสูง
• ไม่มีแคลอรี่

ข้อควรระวังในการใช้หญ้าหวาน และสารสกัดจากหญ้าหวาน

• การทานหญ้าหวานเป็นประจำอาจทำให้เกิดอาการติดหวานได้ และถึงแม้สารสกัดจากหญ้าหวานจะไม่มีแคลอรี่ แต่สำหรับผู้ที่ต้องการลดหวานควร ลดปริมาณความหวานที่ทานดีกว่าเลือกใช้สารสกัดจากหญ้าหวานแทนน้ำตาล
• ผู้ป่วยเบาหวานที่รับประทานหญ้าหวานควรหมั่นตรวจวัดระดับน้ำตาลในเลือดเนื่องจากหญ้าหวานหรือผลิตภัณฑ์ที่มีสารสกัดจากหญ้าหวานอาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำเกินไปได้
• เช่นเดียวกับสารให้ความหวานชนิดอื่น ๆ สารสกัดจากหญ้าหวานอาจก่อให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับการย่อยอาหารในผู้บริโภคบางรายได้ เช่น ท้องอืด ท้องร่วง เป็นต้น